Start » Broń biała » Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920

Marynarka wojenna

Nowe

Najciekawsze

Szukaj
Loading
Nasze strony

Guziki polskiej MW 1918-2008

Na stronie jest
15
zwiedzajacych

Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920

Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920

 Kordziki
 

  Od początku istnienia polskiej Marynarki Wojennej jej oficerów, urzędników i szeregowych obowiązywały bliżej nie określone typy bagnetów jako broń boczna. Było to zgodne z rozkazem uzupełniającym przepis "umundurowanie polowe Wojska Polskiego" z 1917 r. wprowadzone w 1919 r. (Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 5/233). Bagnet należało używać jak w piechocie na kurtce bądź płaszczu lub pod bluzą. Sierżantów i podchorążych MW uzbrojono wówczas w krótkie bagnety zawieszane na pasie o szerokości 4 cm z czarnej, lakierowanej skóry, zapinanym na czarno lakierowaną sprzączkę o 2 kolcach. Z lewej strony pasa przy dolnej krawędzi znajdowały się strzemionka do przypinania tej broni.
   W 1920 r. (Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 5/96) wszedł w życie obowiązek używania kordzików przez oficerów i urzędników marynarki wojennej. W roku następnym Ministerstwo Spraw Wojskowych (Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 39/701) zabroniło noszenia bagnetu. Trudno dzisiaj powiedzieć, czy oficerowie marynarki nosili bagnety. Wiadomo natomiast z wielu nie potwierdzonych dokumentacją techniczną rozmów, że oficerowie polskiej marynarki wojennej nosili kordziki, które były ich własnością z czasu służby w byłych flotach państw zaborczych . Tamte doświadczenia spowodowały, że stosunkowo prędko kordzik stał się w wyżej opisany sposób przepisową bronią boczną w marynarce wojennej a znacznie później także i w części formacji Wojska Polskiego.
   MSWojsk. używało początkowo terminu "sztylet". Pierwszy raz nazwa "kordzik" pojawiła się w naszym słownictwie wojskowym w roku 1927 i należy uznać, iż jest to spolszczenie rosyjskiego słowa "kortik", mającego podwójne znaczenie 1) kordzik; 2) kordelas (fr. cuoteau de chasse, niem. Hirschfänger) nazwa pochodzi od włoskiego "coltellaccio" czyli dużego noża a także krótkiej szabli lub miecza piechoty w XVI, później – specjalnego rodzaju broni myśliwskiej.
   Kordzik jednak nie miał dobrej opinii wśród znawców białej broni .

                                                              Wzór 1920
   Kordzik marynarski, który znalazł się na wyposażeniu polskich marynarzy, powstał w 1917 r. z przeznaczeniem dla wyższego personelu floty austriackiej. Pierwowzór rysunku tego kordzika znajduje się we wiedeńskim Heeresgerschichtliches Museum.
   Jest to sztylet o długości 40 cm pozłacany, z rączką z kości słoniowej, na rapciach ze wstążki morowej, na takim samym pasku, spięty klamrą jak pas służbowy. Do munduru galowego należały rapcie  z taśmy złotej. Pendent sztyletu znajdował się pod kurtką granatową, jak i białą natomiast na surducie – na wierzchu (przy czym pas przechodził z przodu  między 1 i 2 guzikiem od dołu oraz nad dwoma górnymi guzikami w tyle).
   Kordzik wykonany w stylu barokowym miał rękojeść z białym wrzecionowatym trzonem o spiralnym żłobkowaniu, wewnątrz którego umieszczono oplot ze skręcanego drutu. Trzon obejmowały metalowe pierścienie ozdobione liśćmi laurowymi. Głowica metalowa w kształcie gałki ze splecionej podwójnej liny okrętowej. Jelec metalowy. Zewnętrzne ramiona jelca tworzyły dwa delfiny, pośrodku których mieściła się muszla sercówka. Po drugiej stronie jelca w miejscu muszli – przycisk zatrzasku do mocowania kordzika w pochwie. Głownia stalowa, obosieczna, długości 24,5 cm, szerokości u nasady 1,7 cm, grubości u nasady 0,6 cm. Na stronie zewnętrznej dekoracja w postaci kotwicy otoczonej arabeskami.
   Pochwa metalowa groszkowana z dwiema ryfkami dekorowanymi wieńcami z liści laurowych. Bliżej górnej ryfki kotwica w podwójnej owalnej ramce z wytłoczonych perełek. W dolnej części pochwy głowa Neptuna, trójząb pośród ornamentów laurowych i  splecione ogonami ryby – maszkarony.
   We Wiedniu wykonano podobno tylko 30 sztuk kordzików partii próbnej. Wzór kordzika nie był prawnie chroniony; Austria od 1918 r. nie miała dostępu do morza, zatem można było skorzystać bez problemów z tego projektu, gdyż na sztylecie znajdowały się wyłącznie motywy marynistyczne. Tak więc MSWojsk. wprowadzając ów kordzik jako obowiązujący, zakceptowało istniejący stan rzeczy.
   T. Jeziorowski na XIV Sesji Naukowej Stowarzyszenia Miłośników Dawnej Barwy i Broni (12–13 listopada 1988 r.), wskazał, że opisane wyżej kordziki austro-węgierskie po rozpadzie monarchii trafiły nie tylko jako pierwsze regulaminowe do Polski, ale również na wyposażenie oficerów węgierskiej marynarki rzecznej na Dunaju.
   Podkreślmy, że te kordziki były popularne wśród kadry polskiej  Marynarki Wojennej, co oznaczało, że wspomniany wyżej handel nie był zjawiskiem marginalnym. Na potwierdzenie tej tezy pokazujemy znacznie uboższy pod względem wykonania inny kordzik austriacki, który przez wiele lat służył właścicielowi w PMW. Kordzik ten jest szlachetniejszy w swoich liniach w porównaniu do kordzika przepisowego, stąd nie dziwi przywiązanie właściciela do tego w sumie obcego elementu codziennego umundurowania. Właściciel musiał mieć duże poczucie smaku artystycznego, a także sporo uporu, bądź należał do grupy osób nietykalnych. Najdobitniej zaświadcza o tym prawie całkowicie przetarta przez kółko górna ryfka.
   Długość  całkowita w cm: 40,08, rękojeść 10,8, głownia 29, pochwa 29,8 cm. Rękojeść z trzonem w przekroju prostokątna z drewna lakierowanego na biało. Głowica mosiężna, prostokątna, od góry ścięta, zakończona spłaszczonym guzem. Od dołu trzon obejmuje mosiężny pierścień silnie ścięty ku środkowi, po brzegach zaokrąglony. W części środkowej ozdobny pierścień i dwustożkowe przejście do jelca. Jelec w środkowej części prostokątny, następnie o zwężających się ramionach, długości 7,6 cm, zakończonych wyodrębionymi kulkami. Pochwa mosiężna w przekroju owalna, obciągnięta trzema odcinkami skóry czernionej, obecnie prawie całkowicie brunatno–brązowej, zszytej od strony wewnętrznej. Skórzane obszycie pochwy umieszczono pomiędzy ryfkami i trzewikiem. W górnym odcinku  wytłoczono w skórze owalny pierścień o średnicy 3 cm z kotwicą admiralicji. Ryfki zdobione stylizowną gałązką laurową z liści i owoców, z bardzo dużym, grubym, konidialnym uchem do koluszka. Trzewik o długości 10,3 cm z ornamentem jak wz. 1920: Neptun, trójząb oraz inne ozdoby roślinne po głównej stronie. W górnej części trzewik wokoło brzegu zdobiony perełkami. Trzewik zakończony dwustożkowym guzem, na którym umieszczono guz spłaszczony. Głownia obosieczna stalowa, z progiem 2,1 cm w przekroju owalna, niklowana z ością. Na obydwu stronach płazów 11,5 cm długości trawiona dekoracja słabo widoczna: motywy roślinne, kotwica z liną oraz kartusz na monogram. Na odwrotnej stronie okrągły, mocno spłaszczony zatrzask do mocowania sztyletu w pochwie. (Za udostępnienie możliwości poznania tego kordzika dziękuję panu komandorowi Kamilowi Kokotowi).

                                                    Józef Wąsiewski

Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920
Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920
Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920
Broń biała Marynarki Wojennej. Kordzik wz. 1920
ten artykuł przeczytano : 10875 razy.