Start » Varia » Działania specjalne na M. Śródziemnym podczas II wojny światowej

Marynarka wojenna

Nowe

Najciekawsze

Szukaj
Loading
Nasze strony

Guziki polskiej MW 1918-2008

Na stronie jest
36
zwiedzajacych

Działania specjalne na M. Śródziemnym podczas II wojny światowej

Z pożółkłych kart

   Polska Misja Morska w Gibraltarze podczas II wojny światowej pełniła specjalną rolę. Niewiele o niej wiadomo, gdyż zajmowała się głównie wywiadem; zaś w przeszłości oficerowie pracujący w służbach specjalnych przez wiele lat po odejściu z linii woleli o niczym nie wspominać, pamiętać ani tym bardziej chwalić się. Nie znajdziemy nawet zdania o Misji w Polskiej Marynarce Wojennej 1980-1980.
   Naczelny Wódz zarządzeniem L.Dz. 2586/O.I. z 23 lipca 1942 ustanowił Polską Misję Morską w Gibraltarze pod kierownictwem oficera sztabowego MW oraz personelu morskiego misji w składzie 2 oficerów starszych lub młodszych wyznaczonych przez Szefa Sztabu; 18 podoficerów marynarzy MW. Personel lądowy składał się z 2 oficerów starszych lub młodszych wyznaczonych przez Szefa Sztabu NW oraz personelu czasowo przydzielonego do zadań specjalnych przez Szefa Sztabu NW.
   Dalej w zarządzeniu czytamy, że szef Misji podlega bezpośrednio szefowi KMW; jako przełożony całego personelu ma uprawnienia dyscyplinarne dowódcy pułku.
   W sprawach dotyczących ewakuacji Polaków z terenów obcych szef Misji wykonuje zadania szefa Sztabu NW, Jest także łącznikiem między sztabem NW z placówkami ewakuacyjnymi w krajach, z których ewakuacja Polaków jest lub będzie zorganizowana...
   Polska MW prowadziła działania specjalne na Morzu Śródziemnym po upadku Francji aż do końca wojny. Szefem polskiego wywiadu morskiego w Kierownictwie Marynarki Wojennej był kmdr Brunon Jabłoński. Podlegała mu między innymi polska Misja Morska w Gibraltarze. Była podporządkowana tamtejszej Coastal Watching Flotilla. Misja dysponowała specjalnymi statkami rybackimi (felukami), używanymi do zadań wywiadowczych: szmuglowania ludzi, broni, materiałów wybuchowych, pieniędzy, aparatury radiowej do południowej Francji i Afryki Północnej oraz przywożenia stamtąd ludzi „spalonych”. Szefem Misji w latach 1940-42 był kpt. mar. Marian Kadulski (pseudonimy: „Müller”, „Krajewski”). W roku 1939 był oficerem wywiadu w konsulacie polskim w Szczecinie. Jako dowódca Seawolfa przeprowadził 17 operacji, ewakuował 462 żołnierzy nie licząc osób cywilnych. Kolejnym szefem był kmdr por. Karol Durski-Trzasko. Wszechstronnie przygotowany marynarz marynarki austrowęgierskiej. Od 1915 roku był obserwatorem morskim potem pilotem zaś od listopada pilotem bojowym w marynarce. W latach 1927-1933 dowodził MDLot. w Pucku. Współpracował z Oddziałem II Sztabu Generalnego WP. Od 29 lipca 1942 wyznaczony na szefa Misji w Gibraltarze, później od jesieni 1944 jest szefem Wydziału Wywiadu Morskiego przy Sztabie Generalnym NW. Po wojnie likwidował ten wydział...

   Oficerów misji szkolono w Special Operations Executive – specjalnej sekcji brytyjskiej SIS. Por. mar. Jan Buchowski na kutrach Dogfish i Seadog przeprowadził 13 operacji. Por. mar. Maciej Michałkiewicz (pseud. „Lucas”) w okresie 1942-44 uczestniczył w licznych akcjach dywersyjno-desantowych; w 1944 brał udział w misjach pokojowych w Kairze i Jerozolimie. Działania polskiej Misji Morskiej bardzo wysoko cenili Anglicy. Komendant Gibraltaru uważał szefa Misji za równoprawnego i cennego partnera.
   Podczas kwerendy w Instytucie Polskim i Muzeum im. Wł. Sikorskiego zanotowałem m.in. w odniesieniu do akcji w 1941.
   Z Gibraltaru 15 września ewakuowano 22 Polaków; 16 bm. 6 osób, w tym Alberta Szafrana i Mieczysława Makucha; 17 bm 2 i 28 bm – 3 Polaków.
   W trzynastym przyjeździe z Casablanki 10 października znalazło się 8 Polaków, 3 Hiszpanów i 2 Belgów; wszyscy oni uciekli z Casablanki małą łódką. Uratowali przy tym swoje dokumenty, pieniądze poza Hiszpanem Carmon. Byli to Tadeusz Wysocki (1899) z Dąbrowy, celnik; Henryk Sut (1910) z Warszawy, technik elektryk; Stanisław Berger Jumkowski  (1911) inżynier elektryk; Roman Alaszewski (1919)z Bochni, robotnik; Tadeusz Górak z Somina, majtek; Henryk Skulimowski (1912) z Kwidzyna, kuk na statkach handlowych; Bronisław Urba (1910) z Krosna, marynarz; Michel Buslowicz (1919) z Wałbrzycha, nauczyciel.
   Szesnastego października przywieziono Kazimierza Ploskiego (1901) z Ploch, inżyniera; Lustic Majera (1917) z Rienska, handlowca; Władysława Liska (1913) z Częstochowy, II oficera; i Władysława Stralka (1911) z Erewania, sierżanta.
   Dwudziestego dziewiątego października przywieziono Jana Wisoczańskiego (1897) ze Lwowa, majora i Jana Roehra (1903) z Monasterzysk, kapitana.
   Tego samego dnia z Lisbony na pokładzie s/s Ardeola przybyli na paszportach tam przygotowanych; Józef Gasecki (1899); O(p)ton Wiśniewski (1912); Leonard Wincza (1919); Janusz Korwin Świderski (1913); Feliks Nowak (1916); Józef Cybulski (1902); Aleksander Olesiński (1916);Aleksander Życik (1910);Ryszard Nuskiewicz (1919); Józef Brucekerf (1919); Jan Serafin (1913).
Piątego listopada dotarli: Zygmunt Sctrutnski (02.05.1896) z Warszawy, major; Henryk Stachera (02.04.1920) z Częstochowy, kadet; Adolf Pietrasiak (17.11.1916) z Kościana, sierżant lotnictwa.
   Siódmego listopada na pokładzie Isla de Tenerifa dotarli: Władysław Pindelski (1898) z Jasła; Stefan Liskiewicz (1905) z Łodzi; Antoni Dziewanowski (1911) z Humania; Bohdan Brzazawski (1919) z Warszawa; Aleksander Niziol (1901) z Zamose; Józwef Poniatowski (1901) z Łukowa; Zanon Maszyński (1897) z Koloni Zgbowskiej; Franciszek Prokopczuk (1904) z Mlynaize; Zdzisław Leporowski (1904) z Poznania, Jakub Czubaty  (1901) z Tarnopola; Leon Szymczak (1900) z Micielenin i Stanisław Warszawski (1899) z Łodzi.
   Czternastego listopada przy Four Corners zabrano grupę 18 , w tym Józefa Zulikowskiego (ur. 14.03.1915 w Jugosławii) , podoficera 306.d.lot.
   Siedemnastego listopada dotarło z Tangeru 7 osób, w tym Dawid Kubryk, bezpaństwowiec; pierwsza narodowość polska, urodzony w Cluj 05.04.1912. Posiadał włoski paszport bezpaństwowca wydany 17 kwietnia 1939. Wolontariusz od 6 listopada 1939 w Casablance jako professional surgeon doctor.
   Dwudziestego czwartego listopada na s/s Scottish: Stefan Jan Giez (1989) z Warszawy, inżynier; Kazimierz Władysław Nowicki (1910) z Charyplina, inżynier;  Jerzy Marian Józef Markiewicz (1909)z Oudredy, inżynier; Andrzej Chmielowiec, wojskowy, aspirant, Polak, paszport francuski 2498, Władysław Szafrankowski (1897) jako Krupiński w paszporcie z Bucharestu (pisownia oryginalna) Nr 09197, wiza 2244/190-3739, inżynier;  Hipolit Zaluska (1904) Łomża, paszport francuski, wiza hiszpańska; Bohdan Mieczysław Możdżeński (1906) z Radomia posiadał paszport francuski wizę hiszpańską, technik; Jotko Konrad jako Narkiewicz (1900) z Mińska, paszport dyplomatyczny wydany w Londynie 24 lutego 1941, kapitan WP. Z Tangieru: Maurycy Peldhusen (1881) z Warszawy. Paszport wydany w Trieście do Tangieru. W paszporcie notacja: ważny na pojedynczy wyjazd do Australii. Lekarz medycyny, kapitan WP.
   Dwudziestego piątego listopada dotarł Zygmunt Gromnicki (1910) z Kołomyi, porucznik 1. Division of Grenadiere WP we Francji.
   Ósmego grudnia via Four Corners przybyło 23; w tym sierżanci  RAF Michel Kowalski z 305.dywizjonu RAF nr 782276 i Stafan Tomicki z 305. dywizjonu RAF nr 782361.
Szesnastego grudnia z Four Corners dotarli: Michalina Halina Starzycka (1908) z Krakowa z polskim paszportem 729/1/40 w Katowicach, z wiza brytyjska i Gibraltaru nr 00493 z 11 grudnia wystawiona w Madrycie. Jej mąż jest kapitanem na okręcie w Wlk. Brytanii.
   Dwudziestego drugiego grudnia przy Four Corners oraz z morza poprzez Rene Paul odebrano 30 obcokrajowców oraz 33Polaków, w tym: Wojciech Leski (1921) z Częstochowy) –miał paszport lisboński; Leon Dworzyński (1912) z Warszawy, handlowiec; Franciszek Kozera (1917) z Krakowa, dekorator; Kazimierz Stafij (1916) z Bolechowa, student; Piotr Budziszewski (1906) z Brzegu, mechanik; Kazimierz Kukielski (1908) z Dąbrowy, inżynier; Kazimierz Tadeusz Zegartowski (1910) Siersza . urzędnik; Tadeusz Chwastek (1908) z Tagtiwic, urzędnik; Aleksander Tanawa mechanik motorowy, paszport polski nr 6414, wiza w Lizbonie z 2 lutego 1941, jako urzędnik; Antoni Nowak (1898) z Roska, dowódca okrętu; Leon Kuschner (1915) ze Lwowa, dziennikarz; Maurycy Nirenberski (1915) z Radowa, lekarz; Antoni Parus (1920) z Katza, student; Franciszek Podsadecki (1901) z Doboszyc, technik; Franciszek Merok (20.01.1915) z Ligoty, student; Wincenty Batko (19010 Słotina, szofer; Wacław Kobyliński (1896) Z Jamratki, inżynier; Michał Borysewicz (1905) handlowiec; Roman Holubowicz (1915) z Tarnopola, student; Tadeusz Kobyliński (1914) Ostrołęka, urzędnik; Leon Wujek (1914) z Chechlampark, prawnik; Antoni Rams (1914) z Krakowa, urzędnik; Włodzimierz Kuc, (1914) z Wilna, ekonomista; Jan Komar (1906) z Bliżyna, urzędnik; Bronisłw Kędzierski (1901) z Łodzi, urzędnik; Bolesław Wendorff (1908)z Zonaty, urzędnik, Józef Roman Utnicki (1912) z Jedlni, nauczyciel; Jerzy Lemme (1918) z Nowego Targu, urzędnik; Tadeusz Branecki (1910) z Jachinowiec, handlowiec; Wojciech Alfons Pronobis (1915) z Watdova, mechanik; Jan Kamieński  vel John Cohen (1907) z Kleritvo, Cpt Brew 4.DP; Roman Korsak vel Roman Kreager (1904) Koltlotha, 2-nd Lt 3.rd Reg. Light Art.; Antoni Zagorski vel Anthony Zeigier (1905) z Żitomirza, 2.nd Lt 202. Heavy Art.
   Odnotowano także, że w listopadzie „nasz departament żandarmerii nie ma zastrzeżeń do komandora Krajewskiego, aspiranta Bublowicza z Destroyer Command DOBOCQ jak napisano nor to this place being taken by Josef Gasecki” – który jak wynika na coś się poskarżył po przybyciu w październiku do Gibraltaru.
   Kolejna notatka z końca listopada dotyczyła M. Feldhausena (pierwszy wpis: Peldhausen) urodzonego 19.06.1981 w Warszawie, który przybył z Tangeru. Żandarmeria potwierdziła, że wymieniony znajduje się na liście Wojska Polskiego jako lekarz oraz dopisano: doktor medycyny. Potwierdzono tamże dane dotyczące Zygmunta Zubrzyckiego.
* * *
   Dogfish i Seadog to kutry żaglowo-motorowe typu feluka. Najczęściej jednostki chodziły bez bander i oznakowania. Jednorazowo mogły zabrać do 100 osób. Służyły do połowy 1943 roku, po czym oddano je Brytyjczykom. O tym, że doceniano wykonywane przez nie zadania świadczą wyróżnienia, nadane oficerom Misji.
  Jan Buchowski odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, dwukrotnie Medalem Morskim, brytyjskim Distinguished Service Order.
   Karol Durski-Trzasko otrzymał Srebrnym Krzyżem Zasługi,
   Brunon Jabłoński odebrał dwukrotnie Medal Morski, brytyjski Order od British Empire i francuski Croix de Guerre.
   Marian Józef Kadulski wyróżniony został dwukrotnie Krzyżem Walecznych, trzykrotnie Medalem Morskim oraz brytyjskim Distinguished Service Order.
   Maciej Michałkiewicz odznaczony został dwukrotnie Krzyżem Walecznych , srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, czterokrotnie Medalem Morskim oraz brytyjskim Distinguished Service Cross.

Zainteresowanych tematem działań specjalnych na M. Śródziemnym (mowa o płetwonurkach bojowych oraz miniaturowych OP odsyłam do Morskich diabłów autorstwa księcia Borghese.


Wybrana literatura:
Borghese Junio Valerio, Morskie diabły, Gdańsk, 2005.
Encyklopedia szpiegostwa, Warszawa, 1995.
Jabłoński Brunon, Por. mar. Jan Buchowski - Kochany chłopak, (w:) Nasze Sygnały Nr 118/1969.
Jabłoński Brunon, Wywiad czyli służba szpiegowska, (w:) Nasze Sygnały Nr 125/1971 i 126/1972.
Jan Piwowoński, Flota spod biało-czerwonej, Warszawa 1989.
West Nigel, MI-6. Operacje brytyjskiej tajnej Służby Wywiadu 1909-1945, Warszawa 2000.
 

ten artykuł przeczytano : 2310 razy.